Tesbih yapımında kullanılan hayvansal malzemeler arasında, hem etik açıdan ulaşılabilir olması hem de fildişine olan benzerliğiyle öne çıkan malzeme Deve Kemiği'dir. Yüzyıllardır çöl iklimlerinde yaşayan insanların yükünü taşıyan develer, ömürlerini tamamladıklarında bile insanlığa hizmet etmeye devam ederler. Deve kemiği tesbihler, sadece bir kemik parçası değil, işlendikçe güzelleşen ve sabırla çekildikçe sahibine bağlanan yaşayan aksesuarlardır.

Neden Deve Kemiği Tercih Ediliyor?

Dünya genelinde fildişi ticaretinin yasaklanmasıyla birlikte, ona en yakın doku, renk ve sertlik özelliklerini taşıyan deve kemiği, tesbih ustalarının ve koleksiyonerlerin gözdesi haline gelmiştir. Fildişi kadar pürüzsüz bir yüzey sunması, cila tutma kapasitesinin yüksek olması ve üzerine "Scrimshaw" (iğne ile boyama/nakşetme) sanatı uygulanabilmesi onu eşsiz kılar.

Deve Kemiği Tesbihin Özellikleri

1. Renk Değişimi (Patina)

Deve kemiği tesbihler ilk yapıldığında fildişi beyazı veya süt beyazı rengindedir. Ancak bu malzeme, tıpkı kehribar gibi "yaşayan" bir yapıya sahiptir. İnsan tenindeki yağlar ve havayla temas ettikçe, zamanla sararmaya başlar. Bu sararma bir kirlenme değil, "olgunlaşma"dır. Yıllar geçtikçe rengi bal rengine, hatta koyu kahveye dönen bir deve kemiği tesbih, antika değeri kazanır. Eski ustalar buna "tesbihin pişmesi" derler.

2. İlikli ve İliksiz Yapı

Kemiğin yapısı gereği bazı bölgeleri gözenekli (ilikli), bazı bölgeleri ise cam gibi pürüzsüzdür (iliksiz).

• İliksiz (Kemik) Modeller: Kemiğin en sert ve dolu kısmından yapılır. Porselen gibi pürüzsüzdür, daha değerlidir ve işlemesi zordur.
• İlikli Modeller: Üzerinde doğal gözenekler ve kahverengi kılcal damarlar bulunur. Bu modeller daha otantik ve "salaş" bir görünüm sevenler için idealdir.

3. Çekim Hissi ve Ses

Deve kemiği, oldukça sert ve yoğun bir malzemedir. Çekim sırasında çıkardığı ses, tok ve nettir. Habbeler birbirine çarptığında çıkan "tık tık" sesi, stres atmak isteyenler için tatmin edicidir. Ayrıca ele alındığında soğuk bir his verir, çektikçe ısınır.

Sanat Eseri Gibi: İşlemeli Modeller

Deve kemiği, üzerine işleme yapmaya (oyma, kakma, boyama) en müsait malzemelerden biridir.

• Gümüş/Mercan Çakma: Kemik üzerine açılan yuvalara gümüş tel veya mercan/firuze taşları yerleştirilerek yapılan bu modeller, saray işçiliğini andırır.
• Nakkaşlı (Boyama): Kıl fırçalarla veya yakma tekniğiyle kemik üzerine minyatür sanatının icra edildiği modellerdir. Genellikle lale, gül motifleri veya hat yazıları işlenir.

Bakımı ve Temizliği

Deve kemiği dayanıklıdır ancak aşırı kuruluktan çatlayabilir veya kimyasallardan (çamaşır suyu vb.) zarar görebilir. Temizliği için en doğal yöntem zeytinyağı veya badem yağıdır. Ayda bir kez hafifçe yağlanıp kuru bir bezle silinen tesbih, hem beslenir hem de parlaklığını korur. Asla suda bekletilmemeli veya deterjanla yıkanmamalıdır.

Zamanın izlerini üzerinde taşıyan, eskidikçe kıymeti artan bir yol arkadaşı arıyorsanız, deve kemiği tesbih en sadık tercih olacaktır.